MENU:

            •ląd
                   - Jarząb szwedzki - Sorbus intermedia, wyjątkowa osobliwość rezerwatu "Kępa Redłowska"

Występowanie na terenie Kępy Redłowskiej stanowisk jarzębu szwedzkiego stało się jedną z przyczyn do objęcia ochroną tego terenu ochroną rezerwatową. Obok klifu, stanowiska jarzębu szwedzkiego stanowią główną wartość przyrodniczą rezerwatu "Kępa Redłowska". Mroczkiewicz (1925) podaje występowanie około 100 osobników Sorbus intermedia na tym terenie w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Obecnie występuje tu około 20 drzew tego gatunku.

Jarząb szwedzki - Sorbus intermedia pochodzi z rodziny różowatych, obejmującej ponad 3000 gatunków drzew, krzewów i roślin zielnych, występujących głównie w klimacie subtropikalnym i umiarkowany. Jest to małe lub średnie drzewo dorastające do 20 metrów. Jego korona ma kształt jajowaty (Fot. 1) Jarząb szwedzki jest trwałą krzyżówką jarzębu pospolitego Sorbus aucuparia i mącznego Sorbus aria, powstałą dopiero w okresie polodowcowym. Prawdopodobnie ma też w sobie część materiału genetycznego jarzębu brekinii Sorbus torminalis.

Liście ma sztywne, pojedyncze, przybierające kształt eliptyczny, osiągające do 10 cm długości. Dolna strona liścia pokryta jest gęstym owłosieniem w dotyku przypominającym filc. Wierzchnia strona liścia jest intensywnie zielona wiosną i latem, jesienią zaś przybiera różne odcienie koloru czerwonego (Fot. 2). Kwitnie od maja do czerwca, jest rośliną owadopylną. Owoce jarzębu są kuliste lub eliptyczne, pomarańczowo - czerwone. W Skandynawii, gdzie drzewo to jest dość pospolite, z owoców przyrządzane są konfitury.

Jarząb szwedzki w Polsce występuje wzdłuż wybrzeża Bałtyku, między Gdańskiem a Kołobrzegiem. Stanowi bardzo rzadki składnik lasów liściastych. Ochronie gatunkowej podlegają jedynie okazy występujące na stanowiskach naturalnych. Najbardziej wysuniety na południe okaz znajduje się we Wdeckim Parku Krajobrazowym. Na Kępie Redłowskiej, w przeszłości, notowano fazy szerokiego rozprzestrzeniania się jak i zaniku drzew gatunku Sorbus intermedia. Ze względu na duże walory dekoracyjne tego drzewa, często sadzony jest w parkach i ogrodach, a na północy kraju (Rys. 1) również wzdłuż dróg, gdzie obserwowano jego zdziczenie. W Skandynawii drzewo to znalazło zastosowanie w stolarstwie. Dawniej owoce były wykorzystywane jako pasza dla świń, a w okresie głodu dodawano je - po wysuszeniu i zmieleniu - do chleba. Owoce chętnie zjadają małe leśne zwierzęta.

Rys. 1. Rozmieszczenie jarzębu szwedzkiego - Sorbus intermedia w Polsce, wg.: Browicz i Gostyńska, 1963, Meusel, Jäger, Weinert, 1965, Walter i Straka, 1970, Hultén i Fries, 1986, Gostyńska - Jakuszewska, 1993
- stanowiska o genezie synantropijnej
- stanowiska o genezie nieznanej lub niepewnej (mogą to być i sztuczne nasadzenia, jak i naturalne stanowiska powstałe wskutek samoczynnego odnawiania się drzewostanu)

s